Familiestèle van Sa-Isis

12de dynastie, ca. 1850 v.Chr., h. 161 cm

De aandacht voor het individu komt zeer uitgesproken tot uitdrukking in de afbeeldingen en inscripties op de monumenten van het Middenrijk. In de teksten op de grafkamerwanden en op de stèles van particuliere personen zijn vaak autobiografische passages opgenomen die 'faits divers' uit de carrière van de grafeigenaren belichten. In zulke teksten schildert de overledene zich af als de moreel meest hoogstaande, voortreffelijkste en daarom meest begunstigde onderdaan die de farao ooit heeft gehad. Voor ons is dat een onrealistische voorstelling van zaken, maar voor de Egyptenaar waren die kwalificaties typerend voor de 'ware' hoge ambtenaar en werden daarom standaard gebruikt. De belangstelling voor het lot van de individuele mens na de dood klinkt ook door in de opsommingen van namen van naaste familieleden en verre voorouders. Dergelijke opsommingen hadden een tweeledig doel: je kon ermee aantonen dat je uit een sinds mensenheugenis eerbiedwaardig geslacht stamde en tegelijk bewees je je verwanten een weldaad, want door hen te noemen en af te beelden, zouden volgens Egyptisch geloof hun persoonlijkheden eeuwig blijven voortleven. Genealogische 'composities' als die op de stèle van Sa-Isis waren dus geen zeldzaamheid. Sa-Isis was een belangrijk man. Hij noemt zich 'Vorst en Graaf, Schatbewaarder van de koning van Beneden-Egypte, Unieke Vriend, Grote Opziener'.

Het reliëfwerk op de stèle verraadt een nogal routinematige hand. De afbeeldingen in het bovenste beeldveld of register zijn mooi, maar hebben een ornamenteel karakter. De onderste twee beeldvelden zijn van middelmatige kwaliteit. De lijnen van de figuren zijn trefzeker maar ondiep uitgesneden, waardoor het geheel een tamelijk matte indruk maakt, een euvel dat door het geringe kleurcontrast nauwelijks wordt gecorrigeerd. De inscriptie van tien kolommen hiërogliefen bovenaan is echter een toonbeeld van vakmanschap. De tekens, in verzonken reliëf, zijn met precisie uitgesneden. Hier en daar zijn nog sporen aanwezig van de blauwe kleurstof waarmee ze waren opgevuld.

De stèle stond in een offerkapel in de buurt van de Osiris-tempel te Abydos. In het midden zien we, rechts, Sa-Isis zelf voor een tafel met broden, in het gezelschap van zijn grootmoeder Meket (de dochter van Satwosret). Links een identiek tafereel met zijn vader Sameres (de zoon van Hetep), met aan zijn zijde Sa-lsis' moeder, Isenperes (de dochter van Meket). Twee meisjes zitten onder, in werkelijkheid is dat naast, de stoelen van de mannen. Een opvallend detail is de schenkvaas met frontaal weergegeven, menskoppig deksel, onder het tafelblad voor de knieën van Sa-lsis. In de offerbede boven deze maaItijdscène worden de zojuist genoemde vier hoofdpersonen vermeld. In het middelste register staan ter weerszijden van een tafel met zes kruiken en andere offergaven negen personen, onder meer drie broers en twee zusters van Sa-Isis. Het onderste register toont verschillende handelingen van het offerritueel voor zijn ka . Een reciteer-priester, Montoehotep, brandt wierook en plengt water. Twee mannen ontleden een offerdier. Een harpenaar, links boven, brengt een lied ten gehore.