Egyptische faience schaaltjes
Dit blauw geglazuurde, zeldzame wijnschaaltje heeft als binnentekening een luitspeelster in een prieel. De betekenis is erotisch, wat ook blijkt uit haar tatoeage van het dwerggodje Bes en uit het aapje dat haar uitkleedt. Het meisje zal een prostituee zijn geweest. Het kommetje is ongebruikt en was waarschijnlijk speciaal voor het graf aangeschaft.
Een ander type kom is de Noen-schaal, genoemd naar het oerwater waaruit de wereld is ontstaan. Het schaaltje is beschilderd met twee vissen, een open lotusbloem en een Hathorkopje. In het centrum is een vierkant getekend, een gestileerde weergave van een vijver.
18de dynastie, ca. 1375 v.Chr., diam. 14 cm
Uit het Nieuwe Rijk zijn verscheidene schaaltjes bewaard gebleven die door hun materiaal, faience, en hun zwarte decoraties op de binnenkant, een aparte en zeer opvallende categorie vormen binnen het vaatwerk dat afkomstig is uit Egyptische nederzettingen en graven. De in zwarte mangaanverf uitgevoerde tekeningen vertonen een veelheid aan thema's die geïnspireerd zijn op het dagelijks leven en de natuur.
Het hier afgebeelde, zeldzame exemplaar is van hard gebakken, diepblauw geglazuurde faience. Het decor bestaat uit een levendige scène waarin een meisje met een luit is afgebeeld dat op een kussen zit in een met wijnranken overhuifd prieel. Ze draagt slechts een smal gordeltje, maar is rijkelijk getooid met kralensnoeren en oorringen. Haar hoofd is bedekt met een weelderige pruik waarop een geparfumeerde zalfkegel met een lotus staat. Het haar wordt door een breed lint bijeengehouden. Het meisje bespeelt een luit. Het uiteinde van dit muziekinstrument loopt uit in een eendenkopje. Twee gevlochten, aan elkaar geknoopte kwasten hangen naar beneden. Het plectrum waarmee het meisje de snaren tokkelt, is met een koord aan de klankkast bevestigd. Om de armen van de musicienne zijn een lotusknop en een lotusbloem geslagen.
Schijnt de eendenkop te duiden op de erotische geladenheid van deze voorstelling, alle twijfel daaraan wordt weggenomen door de opvallende tatoeage op de rechterdij van het meisje. Dat is een afbeelding van Bes, het dwerggodje dat muziek en dans , maar ook erotiek en seksualiteit onder zijn hoede heeft. Een aapje, Bes' nimmer afwezige gezelschapsdier, is bezig het meisje te ontdoen van haar met kralen bestikte gordeltje, het enige kledingstuk dat zij draagt. Het prieeltje wordt gevormd door papyrus - en lotuszuiltjes met een bedekking van wijnranken en druiventrossen. De verschijning van het meisje, de verschillende attributen en de ambiance waarin zij haar luitspel ten beste geeft, doen vermoeden dat het een meisje van plezier is, zo eentje die beschreven wordt in de literatuur van die periode. Zo wordt er tot de luie boemelstudent die de kroegen van Memphis frequenteert, gezegd:
Als je toch eens wist hoe slecht wijn is, dan zou je die laten staan en drank afzweren. Ze hebben je geleerd te zingen bij de dwarsfluit, om voor te dragen bij de lier, te zingen bij de trommel. Je zit maar op straat, de hoertjes om je heen, je staat te dansen en, na wat rond te hebben gesold, zit je alweer tegenover zo'n meid, doornat van de parfumzalf , een bloemenkrans om je nek. Je wentelt je op je buik, je struikelt, dan lig je ineens languit en ben je besmeurd met viezigheid.
Het kommetje is een typisch wijnschaaltje. Misschien is het nooit gebruikt, want het is nog zo goed geconserveerd, dat het speciaal voor iemands grafinventaris kan zijn aangeschaft zonder ooit beroerd te zijn. Het wat uitgerekte bovenlichaam van het meisje en het rimpeltje onder haar navel dateren het schaaltje in de regeringsperiode van farao Amenhotep III.
18de dynastie, ca. 1375 v.Chr., diam. 10,3 cm
Een ander in deze periode voorkomend schaaltype is de Noen-schaal. Deze wordt zo genoemd omdat de symboliek van de erop aangebrachte decoraties te maken heeft met het oerwater (Noen), waaruit de wereld is ontstaan. Zoals de zon zich dagelijks uit de oceaan verheft en daar 's avonds in neerdaalt, zo zal ook de mens zich steeds vernieuwen, en zal de overledene uit de doodsslaap opgewekt worden en deelhebben aan de eeuwige kringloop van leven en sterven.
De Noen-schaaltjes zijn gemaakt van blauwe faience en versierd met in zwart opgeschilderde vissen en een openwaaierende lotusbloem, symbool van het zich steeds vernieuwende leven. De binnenkant van het kommetje dat, zoals voor de hand ligt, met water kon worden gevuld, is beschilderd met twee vissen, een open lotusbloem en een Hathorkopje. In het centrum zit een vierkant, de gestileerde weergave van een vijver.
