printen     versturen    
Waar ligt volgens de moderne wetenschap de oorsprong van de panfluit? En die van de liersoort phorminx?

Er zijn twee oervormen van de fluit: de buisfluit en de gedekte pijp.
De buisfluit is aan twee kanten open en heeft vingergaten in de buis om verschillende toonhoogtes mee te produceren. De open buisfluit is vermoedelijk ontstaan uit een buisvormig gebruiksvoorwerp; te denken valt aan een vuurbuis - een pijpje waarmee je het vuur aanblies - of een blaasroer, vergelijkbaar met de pijpen waarmee kinderen pijltjes schieten. De buisfluit is bekend van afbeeldingen uit het Oude Egypte, maar komt overal ter wereld voor.
De gedekte fluit is een fluit die aan één kant dicht is. Deze fluit geeft maar één toonhoogte.
De panfluit is in principe een set van zes gedekte pijpen aan elkaar vast. Waar en wanneer de eerste panfluiten zijn ontstaan, is omstreden. De meest bekende afbeeldingen stammen uit de Klassieke periode van Griekenland.

De lier is een variant op de harp. De harp is ontstaan uit de muziekboog, die weer is ontstaan uit de boog waarmee pijlen werden afgeschoten.
Volgens sommigen is de lier ontstaan uit 5 naast elkaar geplaatste muziekbogen. De oudste afbeelding van een lier is gevonden in Megiddo, Israël en stamt uit ca. 3100 v. Chr.  Bij de Soemeriërs zijn het grote instrumenten met wel 11 snaren, net zoals bij de Hethieten. Een lichtere draagbare versie kwam vanuit de omgeving van Palestina en verspreidde zich vandaaruit over het Babylonische Rijk en Egypte.

De phorminx is een van de vele modellen van een lier. Volgens West (zie hieronder) is het een type met een geluidskast op een ronde basis, en wordt ook wel 'wieg-kithara' genoemd.

Voor meer informatie over muziekinstrumenten uit de Oudheid, kan ik u het volgende boek aanraden:

M.L. West, Ancient Greek music, Clarendon Press Oxford 1994 (1992)
ISBN: 0 19 814897 6, 0 19 814975 1 (Pbk)

Deze titel, naast nog een aantal andere titels, is in te zien in de Archeotheek, het informatiecentrum van het Rijksmuseum van Oudheden.


Rijksmuseum van Oudheden