printen     versturen    

Figuren in ryakuga-stijl.

Dit schilderij is omstreeks 1795-1800 gemaakt door Keisa Masayoshi. Het schilderij heeft een opvallende, schetsmatige stijl, de zogeheten ryakuga-stijl. De rake typering van menselijke figuren heeft een humoristische uitwerking.

RMV 

Weinig kunstenaars zullen van het ene op het andere moment een zo radicale ommezwaai in tekenstijl gemaakt hebben als Kitao Keisai Masayoshi (1764-1824). Als leerling van Kitao Shigemasa was hij voorbestemd om zich hoofdzakelijk met het portretteren van mooie vrouwen bezig te houden. Vanaf de late Tenmei periode (1781-9), hield hij zich inderdaad bezig met het ontwerpen van prenten van geisha en courtisanes, alsook van landschappen en talloze andere onderwerpen. In het algemeen kan van zijn werk gezegd worden dat het door een grote originaliteit gekenmerkt wordt. Ondanks het succes dat hij gehad moet hebben, kwam er al spoedig een radicale ommezwaai in Masayoshi's leven. Het geheel nieuwe en eigen genre van tekenen waarop hij zich toelegde, de ryakuga, laat zich het best omschrijven als een cursieve, afgekorte stijl. Masayoshi was hierin de absolute meester en in een kort tijdsbestek verscheen een aantal gedrukte albums met menselijke figuren, vogels, dieren, planten en landschappen in deze tekenstijl. Behalve de rake typering van vooral de menselijke figuren, frappeert - zoals ook in het hier gereproduceerde blad - de humoristische uitwerking. In het bijzonder kunnen in dit opzicht de man en vrouw die kwaad van elkaar afgewend op een mat zitten vermeld worden, of ook de man die vergeefs probeert een baby op de armen van zijn moeder aan het lachen te brengen.

In de groep handgeschilderde bladen in deze stijl die het museum bezit krijgt men, meer nog dan in de gedrukte albums, een indruk van de beheersing van penseelvoering die hiervoor vereist is. Vanzelfsprekend komt het bij zulke voorstellingen waar geen ruimte is gelaten voor details, op een zeer doordachte compositie aan. Trefzeker zijn de figuren in zwarte inkt neergezet en vervolgens met lichte kleurentoetsen aangezet. Een dergelijke uitvoering is ongebruikelijk bij voorontwerpen voor boekillustraties. Ook lijkt het onwaarschijnlijk dat voorstudies van de kunstenaar op deze wijze zouden zijn uitgevoerd. Omdat de voorstellingen op deze bladen niet in gepubliceerde albums zijn terug te vinden, lijkt het aannemelijk dat deze indertijd op bestelling vervaardigd zijn. Het is, mede gezien de hoogte, niet onwaarschijnlijk dat zij oorspronkelijk een handrol vormden die later is gedemonteerd. Het zou aan zulke bijzondere omstandigheden te danken zijn dat deze bladen, die zo'n belangrijke plaats in Masayoshi's oeuvre innemen, in een dergelijke goede conditie bewaard zijn gebleven.