Ganesha, de olifantgod
Dit beeld van steen, met een hoogte van anderhalve meter, stelt de hindoeïstische god Ganesha voor. Ganesha heeft het lichaam van een mens met de kop van een olifant. Het beeld is afkomstig uit de tempel Singosari te Java, Indonesië. Men richt zich tot deze godheid om voorspoed af te dwingen.
Ganesha met zijn olifantkop is een zeer geliefde hindoeïstische godheid. Het wellicht meest bekende verhaal over hoe hij aan zijn opvallende uiterlijk kwam, luidt als volgt. Tijdens een langdurige afwezigheid van Siwa werd Ganesha door de godin Parvati, de echtgenote van Siwa, geschapen. Bij zijn terugkeer trof Siwa een hem onbekende jongeman, Ganesha, in de buurt van zijn huis aan. Hem voor een rivaal houdend, ontstak hij in woede en onthoofde de vreemdeling, uiteraard tot groot verdriet van Parvati. Om haar snel te troosten, plaatste Siwa de kop van het eerste levende wezen dat hij tegenkwam op Ganesha's romp. Dat levende wezen nu, was een olifant. Tijdens de vijfde eeuw na Chr. begint de populariteit van Ganesha in India toe te nemen. Hij werd en wordt tot op heden aangeroepen voor iedere onderneming, met de bedoeling deze naar wens te doen verlopen. Zijn roem reikte zelfs tot de vorstendommen van Java. Deze Ganesha is afkomstig uit de oostelijke cella van het te Singasari door koning Kritanagara (1268-'92) gebouwde heiligdom. De god zit op een troon, waarvan de rand uit menselijke schedels bestaat. Ook op Ganesha's opschik zijn schedels te zien. Dit valt te verklaren uit Kritanagara's levensbeschouwing, het tantrisme, gekenmerkt door rituele handelingen en wijdingceremoniën die plaatsvonden op terreinen waar lijken werden verbrand. Na in 1804 uit de bouwvallen van candi Singasari te zijn verwijderd, werden zowel deze tantrische Ganesha als het beeld van Durga Mahisasuramardini te Leiden tentoongesteld. Hier dragen zij vanaf 1826 bij tot de verspreiding van bekendheid met de Indo-Javaanse cultuur.
