Kalkhouder met spatel

objectnummer	1281-45
objectnaam	koker, kalkhouder met spatel
datering	voor 1901
materiaal	kalebas ; hout
afmetingen	L 23,5 cm x? ; DM 8,3 cm, grootste diameter
verwerving	1901 OCEAN schenking
geografische herkomst	Irian Jaya
culturele herkomst	Noordkust; Tanahmerahbaai-gebied

Deze kalkhouder is gemaakt van een kalebas. Hij is versierd met een gestileerde hagedis, sterren en spiralen. Die motieven zijn kenmerkend voor de kunststijl van het Sentanimeer. De versiering is erin gebrand met het gloeiende uiteinde van een aangescherpte bladnerf van een sagopalm. Dat vergt veel techniek, want er moet voortdurend tegen de nerf geblazen worden om hem brandend te houden. Bij de kalkhouder hoort een spatel, of likstokje, met een visvormige greep.

In de houder gaat kalk, gemaakt van verbrande schelpen en bestemd voor het kauwen van betel. Dat is een harde noot die als genotmiddel wordt gebruikt. Het kauwen van een mengsel van betel en kalk werkt geestverruimend. De betelkauwer brengt de kalk op het met speeksel bevochtigde likstokje naar de mond. Kalkhouders behoorden tot het bezit van vrijwel elke man en vrouw. Aan de peervorm van de kalebas is te zien dat deze kalkhouder aan een vrouw heeft toebehoord. Kalkhouders voor mannen hebben een komkommervorm. Tegenwoordig worden in de dorpen aan het Sentanimeer nog maar weinig kalk-kalebassen aangetroffen, al wordt er nog onverminderd betel gekauwd. De kwetsbare kalebassen zijn vervangen door plastic kommen, lege bierblikjes en dergelijke.