Kalkhouder met spatel

objectnummer	1528-118
objectnaam	houder, kalkhouder
datering	voor 1906
materiaal	cocosnoot ; hout ; kalk
afmetingen	H 16 cm ; Dm 8, cm, grootste diameter ; L spatel 20 cm ; L spatelhandgreep ca. 6 cm
verwerving	1906 OCEAN schenking
geografische herkomst	Irian Jaya
culturele herkomst	Ifar; Sentani

Deze kalkhouder is gemaakt van een peervormige kokosnoot. De buitenzijde is versierd met snijwerk in reliëf, waarin het dubbele spiraalmotief, kenmerkend voor de Sentani-kunst, domineert. De uitgesneden delen zijn met kalk ingevuld. Bij de houder zit een spatel of likstokje. Deze kalkhouder werd in 1903 verzameld door de marine-arts G.A.J. van der Sande in het dorp Ifar.

In de houder gaat kalk, gemaakt van verbrande schelpen en bestemd voor het kauwen van betel. Dat is een harde noot die als genotmiddel wordt gebruikt. Het kauwen van een mengsel van betel en kalk werkt geestverruimend. De betelkauwer brengt de kalk op het met speeksel bevochtigde likstokje naar de mond.

Kalkhouders behoorden tot het bezit van vrijwel elke man en vrouw. De meeste waren gemaakt van uitgeholde kalebassen. Kalkhouders van kokosschaal waren voorbehouden aan oudere en belangrijke vrouwen, zoals echtgenotes van hoofdlieden. Die kalkhouders waren gewoonlijk geheel bedekt met ingesneden motieven. Tegenwoordig hebben de traditionele kalkhouders, zowel die van kalebassen als die van kokosschaal, plaatsgemaakt voor 'moderne' materialen, zoals plastic kommen en bierblikjes.