Jambhala (Kubera)

objectnummer	4687-3
objectnaam	beeld
datering	9e eeuw
materiaal	zwart basalt, hoog relief
afmetingen	H. 40 cm; B. 25 cm.
verwerving	1973 ZAZIE aankoop
geografische herkomst	Bihar; India
culturele herkomst	Indiaas; Oost-Indiaas

Jambhala is de boeddhistische god van de rijkdom, en de tegenhanger van de hindoeïstische god Kubera. Hij houdt in zijn handen zijn vaste attributen: een citrusvrucht (een vruchbaarheidssymbool) en een geldbuidel in de vorm van een parels spuwende mangoest, een katachtig roofdiertje. Zijn rechtervoet rust op een lotus met daaronder drie omgevallen potten, waaruit parelsnoeren of geldstukken stromen. Zijn dikke buik en grote oorschijven herinneren ons aan zijn oorsprong als een yaksha. De yaksha's zijn inheemse Indiase godheden, die nog steeds vereerd worden als beschermers van de aarde en schenkers van verborgen rijkdom. Een krans van lotusbloemen hangt om de schouders van Jambhala. Aan weerszijden van zijn hoofd zijn de twee traditionele symbolen van rijkdom afgebeeld, een lotus en een schelp.

Dit is een fraai voorbeeld van boeddhistische beeldhouwkunst uit de na-klassieke periode. Die bloeide in de negende eeuw dankzij de bescherming van de Pala-koningen van Bihar en Bengalen. Mogelijk stond dit beeld naast de ingang van een boeddhistisch heiligdom, de gebruikelijke plaats voor Jambhala, of op een galerij voor rituele omgang. Het is ook mogelijk dat dit het hoofdbeeld was van een tempel die speciaal aan Jambhala was gewijd. De god van de rijkdom was immers zeer populair.