Kalkhouder met spatel

objectnummer	4949-19
objectnaam	houder, kalkhouder met spatel
datering	voor 1903
materiaal	kokosdop ; been ; touw
afmetingen	H 10 cm ; L spatel 14 cm
verwerving	1977 OCEAN aankoop
geografische herkomst	Irian Jaya
culturele herkomst	Sentani

Deze kalkhouder, gemaakt van een kokosnoot, is versierd met ingesneden motieven. Kenmerkend voor de kunststijl van het Sentanimeer, in het noorden van het Indonesische deel van Nieuw-Guinea, zijn de spiralen en gebogen lijnen. De bijbehorende spatel, of likstok, is van been. Hij is onder het handvat met touw omwonden. Door deze verdikking blijft hij in de opening van de kokosnoot hangen.

In de houder gaat kalk, gemaakt van verbrande schelpen en bestemd voor het kauwen van betel. Dat is een harde noot die als genotmiddel wordt gebruikt. Het kauwen van een mengsel van betel en kalk werkt geestverruimend. De betelkauwer brengt de kalk op een met speeksel bevochtigd likstokje naar de mond.

Kalkhouders behoorden tot het bezit van vrijwel elke man en vrouw. De meeste waren gemaakt van uitgeholde kalebassen. Kalkhouders van kokosschaal met ingesneden motieven waren voorbehouden aan oudere en belangrijke vrouwen, zoals echtgenotes van hoofdlieden. Tegenwoordig hebben de traditionele kalkhouders plaatsgemaakt voor 'moderne' materialen, zoals plastic kommen en bierblikjes.