Kachina-poppen

objectnummer	5723-1 t/m 11
objectnaam	kachinapoppen
datering	ca. 1990
materiaal	hout
afmetingen	H 34.5 cm, B 12 cm, Dp 6 cm
verwerving	1993 NAMER aankoop
geografische herkomst	Arizona
culturele herkomst	Hopi

Vruchtbaarheid garanderen: dat beheerste het leven van de Pueblo woestijnboeren in het droge zuidwesten van wat nu de Verenigde Staten van Noord-Amerika heet. En daarin speelde de kachina-cultus een grote rol.

Kachinas zijn geesten die bemiddelen tussen mensen en goden. Zij brengen regen en zonneschijn, helpen mensen persoonlijk en straffen overtreders. Het is daarom belangrijk ze te vriend te houden. Iedere winter houden de Pueblos ceremonies met gemaskerde dansers die de kachinas verbeelden. Het geheime deel van de rituelen speelt zich af in de kiva, een half ondergronds gebouwde ruimte. Het openbare deel wordt op het dorpsplein uitgevoerd. Iedere danser beeldt een specifieke kachina uit, herkenbaar aan zijn vorm, lichaamsbeschildering, kleding en de voorwerpen die hij bij zich draagt. Tijdens de dansen nemen de kachinas bezit van de dansers die hen uitbeelden. 

Jongens worden opgenomen in kachina-genootschappen, waar ze worden ingewijd in de betekenis van de kachinas. Meisjes krijgen van de dansers houten poppen van kachinas om zo de geestenwereld te leren kennen. De poppen worden thuis aan een touw aan het plafond of de muur gehangen. De verhalen van hun ouders en familie over de kachinas wijden de kinderen geleidelijk in in hun betekenis voor de stam. De kachina-cultus bestaat uit een reeks dansen. Gemaskerde Kachina-poppen worden tijdens de pauzes van de kachina-dansen aan de kinderen uitgedeeld, vooral aan meisjes. De kachinas dansen nog steeds in de Pueblodorpen.

De hier afgebeelde poppen zijn vervaardigd door Manfred Susunkewa, een Hopi-kunstenaar die kachina-poppen maakt in traditionele stijl.

Eototo, het kachina-opperhoofd (RMV 5723-6)	Aholi, de luitenant (RMV 5723-3)

Eototo, het kachina-opperhoofd, is herkenbaar aan zijn karakteristieke witte kledij en rode mocassins. Als opperhoofd van de kachinas kent hij alle ceremonies en dansen. Hij controleert de opvolging van de seizoenen en leidt de Bonendans in het voorjaar, daarbij geholpen door zijn assistent Aholi, en zorgt ervoor dat de kachinas na die dans weer vertrekken. Eototo tekent met maďsmeel wolksymbolen op het plein en tracht zo regen aan te trekken.

Sprinkhaan-kachina (RMV 5723-2)	Dawa, de geest van de zon (RMV 5723-4)

Dawa verschijnt elke dag in het oosten en reist langs de hemel om in het westen in de oceaan te verdwijnen. Hij schenkt leven, omdat mensen, dieren en planten van zijn licht en warmte afhankelijk zijn. Dawa is een jonge mannelijke kachina, die een zachtmoedig karakter heeft en hulpvaardig is. In de kachina-dansen is het masker van Dawa gemaakt van gevlochten yuccavezels die overwegend groen zijn geverfd. De zon komt tot uitdrukking in de stralenkrans van adelaarsveren rondom het hoofd.

'Modderhoofd', een rituele clown (RMV 5723-5)	Heheya-kachina (RMV 5723-10)

De tien Koyemci, of modderhoofden, zijn rituele clowns. Ze zetten de wereld op hun kop. Normale mensen dragen kleren, de Koyemci dragen slechts een rafelige zwarte lendendoek. Hun gezichten lijken binnenste buiten gekeerd: in plaats van gaten, zoals ogen, mond en oren, hebben zij uitsteeksels. Een neus hebben ze niet. De Koyemci zijn bedekt met aarde en hebben een modderige huid. Daarmee verbeelden ze de leven brengende aarde.
De Koyemci zijn meer dan alleen clowns. Ze kunnen optreden als genezer, als tovenaar, als strijder en als boodschapper. De Koyemci zijn de assistenten en vertalers van de kachinas en verschijnen in bijna iedere kachina-dans. Het is het beste hen te geven waar zij om vragen als zij op hun bedeltocht zijn, want de straffen voor een weigering zijn ernstig. Daarom staan de Koyemci, grappig als ze zijn, bekend als gevaarlijk.

Heheya-kachina draagt altijd een groen of geel masker. Zijn wangen zijn beschilderd met symbolen voor regenwolken en hij draagt een kraag van sparrentakken. Zijn lichaam is rood geschilderd, alleen de schouders zijn geel. Op het bovenlichaam en de benen van de kachina zijn symbolen van mannelijke en vrouwelijke geslachtsorganen geschilderd. Die verwijzen naar vruchtbaarheid en voortplanting. Heheya speelt een rol in meerdere ceremonies en is een van de Ochtendgloren-kachinas, die steeds bij zonsopkomst verschijnen. Tijdens de Waterslangceremonie brengen zij maalstenen mee en laten het vers gemalen maďsmeel aan de omstanders proeven.

Moeder Kraai kachina (RMV 5723-8)	Ewiro 'krijger' kachina (RMV 5723-9)

Angwusnasomtaqa, 'Moeder Kraai', speelt een rol tijdens de Bonendans (Powamu) in februari. Zij leidt de Hu-kachinas, de zweep-kachinas, die kinderen tuchtigen tijdens de initiatieceremonies. 'Moeder Kraai' wordt beschouwd als moeder van de Hu-kachinas, soms zelfs van alle kachinas.

Ewiro is de krijger-kachina. Hij is te herkennen aan de zwart-witte beschildering met stersymbolen op zijn gezicht en aan de lange baard. Hij ziet toe op het onderhoud van de waterbronnen en andere publieke werken door de dorpsbewoners.

Sotoeknangwoe, de geest van hemel, wolken en regen (RMV 5723-1)	Shalako-krijger (RMV 5723-11)

De Shalako-krijger wordt ook Stille Kachina genoemd. Kenmerkend voor deze kachina zijn het groene masker en de symbolen van regenwolken die op de wangen geschilderd zijn. Deze mannelijke kachina draagt vrouwenkleding, onder andere een omslagdoek voor meisjes. De Shalako-krijger speelt een rol tijden de ceremonie van de Waterslang (maart) en de Bonendans (februari).