Kapmes

objectnummer	929-341
objectnaam	mes
datering	1888
materiaal	ijzer ; hout
afmetingen	44 cm
verwerving	1893 OCEAN aankoop
geografische herkomst	Irian Jaya
culturele herkomst	Biak

Het noordwesten is het enige deel van Nieuw-Guinea waar van oudsher ijzeren wapens en gereedschappen werden vervaardigd. Vooral op het eiland Biak en in het gebied van de Dorehbaai ontwikkelden zich speciale groepen van smeden die in bijzonder contact stonden met de bovennatuurlijke wereld. De kunst van het smeden was geheim. Een man die het smeden wilde leren, moest worden ingewijd. Zijn opleiding omvatte niet alleen technische vaardigheden, maar ook bepaalde magische procedures en spreuken. Aan het eind van de opleiding maakte hij een kapmes zoals het hier getoonde exemplaar. Dat was namelijk het moeilijkste smeedwerk. Hij werd echter pas als volwaardig smid geaccepteerd, als hij had deelgenomen aan een zogenoemde hongi-tocht waarbij met de nieuw vervaardigde wapens koppen werden gesneld.

Het ijzer zelf was niet afkomstig van Nieuw-Guinea, maar werd verkregen door handel met de bewoners van de Molukken. In de 19e eeuw werden in Nieuw-Guinea bijlen, messen en ijzeren staven van Europese makelij geïmporteerd. De smeden van Nieuw-Guinea smeedden de ijzeren staven om tot speer- en harpoenpunten.
Dit ijzeren kapmes is verzameld door F.S.A. de Clercq, resident van Ternate, op een van zijn vier reizen naar de west- en noordkust van Nieuw-Guinea in de jaren 1887 en 1888.