Geachte vragensteller,

Het woord Arabieren wordt op diverse manieren gebruikt:

Oorspronkelijk waren de Arabieren inderdaad een nomadisch volk, dat woonde in het steppengebied tussen Syrië en Mesopotamië (het huidige Irak) en in het noorden van het Arabisch schiereiland. De vroegste vermeldingen van dit volk dateren van zo'n 3000 jaar geleden en de Arabieren worden bijvoorbeeld ook vermeld door bekende Griekse geschiedschrijvers als Herodotus en Xenophon.

Tot dit nomadenvolk behoorde ook Mohammed, de profeet die in de 7^e eeuw n.Chr. de islam stichtte en de Koran schreef. Zijn opvolgers, de kaliefen, combineerden wereldlijke met godsdienstige macht en zo was de verspreiding van dit nieuwe geloof tegelijkertijd een opmars van een almaar groter wordend rijk, dat zich uitstrekte van Spanje in het westen tot Irak in het oosten.

Sindsdien is het begrip Arabier onduidelijker geworden, en wordt het op verschillende manieren geïnterpreteerd:

• als geografische term: een bewoner van het Arabisch schiereiland
• als etnische term: een afstammeling van de etnische Arabieren, waarbij men zich moet realiseren dat in heel het door Arabieren veroverde gebied een vermenging plaatsvond met de plaatselijke bevolking. De meeste vermenging, ook wat betreft taal en cultuur, vond plaats in de steden langs de kust. Zuidelijker levende, vaak nomadische volken, zoals de Marokkaanse Berbers, zijn in deze betekenis dan ook geen Arabieren.
• als linguistische term: de spreker van een Arabische taal. Omdat de Koran in het Arabisch is geschreven, werd het Arabisch overgenomen in veel landen waar de islam de heersende godsdienst was, met name in Noord-Afrika en het Arabisch schiereiland. Meer naar het oosten is dat effect niet opgetreden: bijvoorbeeld Iran, Afghanistan, Pakistan en Indonesië zijn moslim-landen, maar er wordt geen Arabische taal gesproken.
• als religieuze term: als synoniem voor moslim; zo is president Bush nogal eens geneigd om alle islamitische landen tot de Arabische wereld te rekenen, maar dit is een oneigenlijk gebruik: niet iedere Arabier is een moslim, en zoals blijkt uit het bovenstaande: niet iedere moslim is een Arabier!

Tegenwoordig verstaan we onder Arabische landen die landen waar een Arabische taal gesproken wordt. Langs de kust van de Middellandse Zee zijn dat dus alle landen van Noord-Afrika, de Palestijnse gebieden, Libanon en Syrië. Er zijn zoals gezegd mensen die alle landen waar de islam de belangrijkste religie is, tot het Arabisch cultuurgebied rekenen, en dan zou Turkije er ook bij horen (en zeker in de tijd van het pan-Arabisme was dit gebruikelijk), maar waarschijnlijk zal een Turk of een Koerd zich niet als Arabier beschouwen.

Namens het Rijksmuseum voor Volkenkunde