Piri Reis of Piri Re'is is de naam van een Turkse admiraal uit de zestiende eeuw, voluit Piri Ibn Haji Mehmed geheten (Reis betekent admiraal). Zijn naam is bekend geworden door een kaart van zijn hand, die in 1929 ontdekt is in het Topkapi-paleis in Istanbul, toen dat tot museum werd verbouwd. De kaart, of liever: het fragment van wat waarschijnlijk een kaart van de toen bekende wereld moet zijn geweest, is getekend op een stuk gazellenleer en stamt blijkens de datering (919 volgens de Islamitische jaartelling) uit 1513 na Chr. Het toont het gebied rond de Atlantische Oceaan.
Het bijzondere aan deze kaart is dat bepaalde details aan de kustlijn van Zuid-Amerika verbazend goed zijn weergegeven (terwijl andere dingen volstrekt niet kloppen: de Amazone staat er twee keer op, en de kustlijn van Argentinië ontbreekt) en dat Antarctica lijkt te zijn weergegeven, terwijl dat nog helemaal niet ontdekt was.

De opwinding over deze kaart werd flink aangewakkerd door een boek uit 1953 van de Amerikaan Charles Hapgood, die een overeenkomst zag met kaarten van cartografen uit Alexandrië in de vierde eeuw voor Christus en beweerde dat de weergave van Antarctica accuraat de kustlijn van 10.000 jaar geleden aangaf. Een moderne mythe was geboren, waarbij auteurs zonder de claims van Hapgood kritisch te onderzoeken, elkaar napraatten in steeds bouder beweringen. De kaart van Piri Reis zou een exacte wereldkaart zijn, die slechts op basis van satellietfoto's gemaakt had kunnen worden, en het ultieme bewijs dat Antarctica het eigenlijke Atlantis was. Een snelle search op internet met de zoektermen Piri Reis en Piri Re'is bewijst hoe populair en hardnekkig dit mysterie is. Er zijn echter ook skeptischer beschouwingen. Het mythische Zuidland (Terra Australis) figureert op zeer veel oude kaarten, alle van vóór de ontdekking van Antarctica, dus zo uitzonderlijk is de kaart van Piri Re'is daarin niet. En met die accuraatheid valt het ook wel mee. Genoemd is al de dubbele Amazone en ook de eilanden van het Caraïbisch gebied zijn niet erg nauwkeurig weergegeven. De kaart van Piri Reis is vooral interessant omdat daarin, 20 jaar na dato, de bevindingen van Christoffel Columbus zijn verwerkt.

Websites over de Kaart van Piri Reis:

Sites van gelovers in het mysterie
http://www.prep.mcneese.edu/engr/engr321/preis/piri_r~1.htm
http://www.world-mysteries.com/sar_1.htm

Sites van critici
http://en.wikipedia.org/wiki/Piri_Reis
http://xoomer.virgilio.it/dicuoghi/Piri_Reis/PiriReis_eng.htm

Namens het Rijksmuseum voor Volkenkunde