Asbest, wat is het en hoe gevaarlijk is het?

Vezeltjes

Asbest is een verzamelnaam voor een groep mineralen met kristallen in de vorm van vezeltjes. Deze vezels zijn meer dan 100 keer langer dan breed. De chemische samenstelling van asbest kan nogal variren. Het belangrijkste asbest, de zogenaamde witte asbest, is chrysotiel. Dit is een phyllosilicaat waarvan de vezelvormige kristallen bestaan uit opgerolde platen. Wanneer we er met een elektronenmicroscoop naar kijken, lijken het net rollen vloerbedekking. Andere asbestmineralen komen uit de groep van de amfibolen. Krokidoliet oftewel blauwe asbest bestaat uit naaldvormige kristallen.

Asbest

Een belangrijke eigenschap van de asbesten is dat de vezels onbrandbaar zijn. Daarom wordt het verwerkt in bijvoorbeeld de pakken voor brandweerlieden en in muren van kamers waar brandbare materialen in staan. Ook wordt het gebruikt als isolatiemateriaal tegen hitte en elektriciteit.

Waarom is asbest gevaarlijk?

Het inademen van asbestvezels die in de lucht zweven, kan onder andere longkanker, en chronische luchtweg- en longontsteking veroorzaken (asbestosis). De vezels kunnen niet uit de luchtwegen worden verwijderd, maar blijven steken in het weefsel. Dat geldt vooral voor blauwe asbest; witte asbest is minder gevaarlijk. Wit asbest is toevallig ook het meest gebruikt. Wanneer dit is aangebracht als platen in een muur, kunnen we het rustig laten zitten. De vezels komen vooral vrij bij het werken met asbest, dus onder andere bij het verwijderen van asbestplaten. In asbestmijnen is daarom vaak veel asbeststof aanwezig. Mijnwerkers staan bloot aan een groot gezondheidsrisico, evenals mensen die werkzaam zijn in de asbestverwerkende industrie. Tegenwoordig is goed beschermende kleding verplicht, om het gevaar bij het winnen of verwerken van asbest tegen te gaan.

Waar kunnen we asbest vinden?

Wit asbest wordt gewonnen uit olivijnhoudende gesteenten. Het is niet het enige mineraal dat we hieruit kunnen halen. Ook andere mineralen, zoals serpentijn, chloriet en talk, zijn reactieproducten van olivijn. Deze zijn niet gevaarlijk. Het witte asbest wordt onder andere gevonden in Canada, Noorwegen en in Zuid-Afrika. Blauwe asbest komt vooral voor in Zuid-Afrika. Soms zit er asbest in sieraden. Een bekende siersteen is bijvoorbeeld tijgeroog. Dit is kwarts met daarin een bruine asbestsoort. Alle vezeltjes van dit asbest liggen evenwijdig aan elkaar, en als het licht over deze vezels valt, zien we een mooie glans over de steen. Zolang het asbest veilig zit opgeborgen in dit omhulsel van kwarts, is het niet gevaarlijk.