Te land, ter zee en in de lucht - samenvatting

GEUR

Sommige dieren scheiden in de paartijd geurstoffen. De bedoeling hiervan is dat ze door een partner worden geroken. Om geur als een effectieve versiermanier te gebruiken zijn een aantal dingen belangrijk. Een dier moet geuren maken en de geuren moeten verspreid worden.  Het maken van geuren gebeurt in speciale (huid)klieren. Via zweet, urine, uitwerpselen en producten van de huidklieren komen ze in de omgeving terecht. Vervolgens moet het geursignaal verspreid worden. Dat kan door de lucht en door het water.

Wat is geur?

Geuren ontstaan door het waarnemen van geurstoffen. Geurstoffen die betrokken zijn bij de partnerkeuze heten feromonen. Feromonen zijn chemische signaalstoffen die per diersoort verschillende eigenschappen hebben. Soms zijn ze vluchtig, zodat ze snel en over een afstand verspreid worden. Andere feromonen zijn juist stabiel en blijven lange tijd op een plaats aanwezig.

Hoe kun je geuren ruiken?

Om geurstoffen waar te nemen is een reukorgaan nodig: de neus. Geurstoffen komen de neus binnen en komen boven in de neus terecht. Daar bevindt zich een cellaag met een slijmvlies erop. In het slijmvlies zitten de harige uiteinden van de reukreceptorcellen. Via zenuwen staan de reukreceptorcellen in verbinding met de hersenen. De hersenen zetten vervolgens alle informatie om in een waarneming: een geur

Zoogdieren en reptielen hebben een apart orgaan om feromonen waar te nemen: het VomeroNasaal Orgaan (VNO). Het VNO ligt in een holte naast de neusholte. Via het bewegen van de tong (reptielen) of via het speeksel (zoogdieren) komen feromonen in het VNO terecht. Het Vomeronasaal Orgaan heeft een eigen, directe verbinding naar de hersenen.