Te land, ter zee en in de lucht - samenvatting
Dieren lokken partners met allerlei signalen. Of het signaal ook daadwerkelijk bij een partner aankomt hangt af van de sterkte van het signaal en van de omgeving waarin het dier zich bevindt.
Klik hier om zelf te ontdekken hoe water- en landdieren een partner verleiden.
Sommige dieren zenden in de paartijd speciale geluiden. De bedoeling hiervan is gehoord te worden door een partner. Om geluid als effectieve versiermanier te gebruiken zijn een aantal dingen belangrijk. Een dier moet geluid kunnen maken en het geluid moet zich kunnen voortplanten.
Om geluid te maken is een geluidsbron nodig (stembanden, voeten, vleugels, zwemblazen) en een klankkast (keel, mond) die het geluid versterkt en gericht kan uitzenden. Verder moet het dier in een open omgeving zitten zonder veel hindernissen zodat het geluid niet gedempt wordt.
Wat is geluid?
Geluid is het resultaat van deeltjes die in trilling worden gebracht in een medium zoals lucht of water. Geluid plant zich als een golf voort. In lucht gaat dat met een snelheid van 330 meter per seconde. In water zitten de deeltjes die in trilling worden gebracht veel dichter bij elkaar. Het geluid plant zich 4-5 keer zo snel voort dan in de lucht: 1500 meter per seconde.
Hoe kun je geluiden horen?
Om de geluidsgolven waar te nemen is een gehoororgaan nodig: het oor. De geluidsgolven komen het oor binnen via de oorschelp en brengen het trommelvlies in trilling. Deze trilling wordt via de gehoorbeentjes aan het gehoorzintuig (het slakkenhuis) doorgegeven. Het slakkenhuis staat via de oorzenuw in contact met de hersenen. Daar wordt het trillingssignaal omgevet in een geluid.
Niet alle geluidsgolven zijn voor ieder dier waar te nemen. Sommige dieren horen lage tonen, andere dieren juist heel hoge tonen. De gehoorgrens is afhankelijk van de vorm en de bouw van het oor.
Geluid als versiermanier op het land
In lucht kunnen geluiden zich goed voortplanten. Daarom kan een dier geluiden goed gebruiken om een partner te lokken. Geluiden zijn op korte en lange afstand werkzaam. Op korte afstand zijn hoge geluiden het meest effectief. Op lange afstand worden hoge tonen te veel geabsorbeerd. Lage tonen zoals de bastonen uit de stereo dragen veel verder. Ook dichte begroeiing (zoals een bos) zorgt voor absorptie van geluid. Om toch gehoord te worden kunnen dieren dan het beste simpele, lage geluiden gebruiken.
Verder zijn achtergrondgeluiden soms hinderlijk. Door geluid te maken wanneer het achtergrondlawaai het minst is, zoals vroeg in de ochtend of laat in de avond. Ook kan een dier geluid maken met een andere frequentie om boven het geluid uit te komen.
Voorbeelden:
Sprinkhaan verleidt wijfje met romantische serenade
Ieder vogeltje zingt zoals het gebekt is
Geluid als versiermanier in het water
In water planten geluiden zich 4-5 keer zo snel voort als in lucht. Geluid kan daarom ook goed gebruikt worden om een partner te lokken. In water zijn geluiden op korte, lange en zelfs op zeer lange afstand honderden kilometers - werkzaam. Voor communicatie op korte afstand zijn hoge geluiden het meest effectief. Op langere afstand dragen lage tonen verder. Om op zeer lange afstand met elkaar te communiceren, gebruiken dieren in de diepzee de kaatslaag. Door een verschil in temperatuur en druk van waterlagen rond de 1000 meter diepte, kaatsen geluiden in de kaatslaag steeds terug. Zo zijn ze nog op een afstand van honderden, soms duizenden kilometers hoorbaar.
Wind, golven en scheepsverkeer kunnen hinderlijke achtergrondgeluiden veroorzaken. Door luidere geluiden of geluiden met een andere frequentie te maken kunnen sommige dieren er toch nog bovenuit komen.
Voorbeelden:
Knorrende tweekleurenjuffervis op zoek naar wijfjes
Beloega laat liefdesroep horen via kaatslaag
