Levend gevangen

De grootste evervis van Naturalis meet 17 centimeter. Dit dier werd in 1965 gevangen door de garnalenkotter BH-1 in het Brouwershavense Gat, voor de kust van Schouwen-Duiveland. Volgens een bericht in Het Zeepaard uit 1965 (het tijdschrift van de strandwerkgroep van de Nederlandse Natuurhistorische Vereniging), leefde dit dier nog twee dagen in een aquarium voordat het doodging. De schipper van de BH-1 vertelde dat hij tot ongeveer 1920 vrij regelmatig evervissen ving in het Brouwershavense Gat. Naar schatting ging het om ongeveer drie exemplaren per jaar. De gewone zonnevis (Zeus faber), die enigszins op de evervis lijkt en er ook mee verwant is, werd veel vaker gevangen.

In hetzelfde nummer van Het Zeepaard valt ook te lezen dat er in 1963 een evervis aanspoelde op het strand van Schoorl (Noord-Holland). Dit exemplaar is, voorzover bekend, echter niet in een wetenschappelijke verzameling terecht gekomen. In de collectie van Naturalis worden nog twee andere evervissen bewaard die uit het Nederlandse deel van de Noordzee afkomstig zijn. Een exemplaar werd gevangen tijdens een expeditie met het onderzoeksschip Tridens van het Koninklijk Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ); het andere exemplaar werd aangeleverd door visserijbedrijf De Groot uit IJmuiden. Dit laatste exemplaar kwam in de netten van een viskotter terecht en is door de bemanning als 'gekke vis' aan land gebracht. Deze voorvallen, en de verse evervis die nu op Texel is aangespoeld, laten zien dat er in onze Noordzee mogelijk meer evervissen rondzwemmen dan we denken.

Hoe komt de evervis aan zijn naam?

De wetenschappelijke naam van de Evervis is Capros aper. Capros is gelatiniseerd Grieks voor zwijn, aper is afgeleid van het Latijnse woord Caper dat ook zwijn betekent.

Over de oorsprong van de naam is alleen in oude werken iets te vinden. Houtuyn (1764) vermeldt  bij Aper, Zee-Zwijn:

"Men houdt deezen voor den Aper van Rondeletius, dus genaamd, omdat hij op de Rug als Varkens Borstels draagt en lang van snoet is, of met den Bek opwaarts geboogen: gelyk Artiedi zegt: weshalve ik hem Zee-Zwijn noem. Te Genua wordt hij Strivale, te Rome Riondo geheeten. Hy onthoudt zig naby den Grond der Zee, en wordt daarom zelden als na een flinke beroering der wateren, door Stormwinden, gevangen. Of het de [= Capros] der Ouden zij, die een knorrend Geluid  maakte, schijnt zeer twijfelachtig."